Αειφόρο Yachting, με γνώμονα την Οικονομία, τον Άνθρωπο και το Περιβάλλον

Η διαρκής εξέλιξη των δραστηριοτήτων είναι δεδομένη και προέρχεται από την αυθόρμητη αλλά αναγκαία πρόθεση βελτιστοποίησης της υφιστάμενης κατάστασης με όρους διατηρησιμότητας και προαγωγής.

Κατά την έννοια αυτή συντίθεται το πρότυπο της Βιωσιμότητας ή Αειφορίας ή Sustainability, το οποίο στοχεύει στο καλύτερο οικονομικά παραγωγικό αποτέλεσμα τόσο για τον Άνθρωπο όσο και για το φυσικό περιβάλλον. H έννοια της βιωσιμότητας στηρίζεται στην αρμονική ισορροπία τριών βασικών πυλώνων τον Άνθρωπο, την Οικονομία και το Περιβάλλον. Πρόκειται για μια αρχέγονη προσπάθεια η οποία αναφέρεται τόσο στο παρόν όσο και στο αόριστο μέλλον έτσι ώστε να παραδώσουμε τον πλανήτη μας στις επόμενες γενεές σε ποιοτικά αναβαθμισμένο επίπεδο από εκείνο το οποίο τον παραλάβαμε.
Στις 25 Σεπτεμβρίου 2015 τα Ηνωμένα Έθνη υιοθέτησαν τις βασικές αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης καθώς και την 2030 agenda for Sustainable Development η οποία αποτελείται από 17 Sustainable Development Goals και 169 σχετιζόμενες δράσεις.
Ο Στόχος Νο 14 αναφέρεται στην προστασία και τη χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων με τρόπο βιώσιμο που να εστιάζεται στην καλή υγεία του ενδογενούς και παραγωγικού θαλάσσιου περιβάλλοντος. Καθώς το Yachting αναπτύσσεται εξ ορισμού στη θάλασσα, οφείλει να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα για να εξασφαλίσει πρωταρχικά το σκοπό ύπαρξής του, αλλά και να επιφέρει τη μελλοντική του ανάταξη.

Κοινωνική και Οικονομική Διάσταση του Yachting
Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΤΕ 2015, ο θαλάσσιος τουρισμός στην Ε.Ε. συγκεντρώνει το 10% των τουριστικών δαπανών αποτελώντας έτσι σημαντικό παραγωγικό τομέα για τις παράκτιες περιοχές, ενώ παράλληλα συνεισφέρει θετικά στο ΑΕΠ των εμπλεκόμενων χωρών. Η προστιθέμενη αξία του θαλάσσιου τουρισμού στην Ε.Ε. είναι τεράστια με οικονομικά μεγέθη που αγγίζουν τα 150 δις για το 2006 και ξεπερνούν τα 200 δις το 2012. Η ανάπτυξη του Yachting εκτός του ότι δημιουργεί θέσεις εργασίας, συμπαρασύρει ανοδικά και άλλες παραγωγικές δραστηριότητες άμεσα ή έμμεσα συνδεόμενες με τον κλάδο. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στην Ε.Ε. στον χώρο του Yachting & στις μαρίνες απασχολούνται άμεσα 250 χιλ. άτομα και έμμεσα 370 χιλ. σε άμεσους εξαρτώμενους κλάδους, (ΣΕΤΕ 2015). Η χώρα μας εξαιτίας των κλιματικών, νησιωτικών και γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών αποτελεί έναν ιδεώδη προορισμό σε διεθνές επίπεδο για τον ναυτικό τουρισμό με σκάφη αναψυχής. Μάλιστα ο ναυτικός τουρισμός με σκάφη αναψυχής έχει επιλεχθεί από το αρμόδιο υπουργείο ως προτεραιότητα εναλλακτικής μορφής τουρισμού. Με κύκλο εργασιών περί τα 160-180 εκατ. € πλήθος επιχειρήσεων και 9.500 περίπου εργαζόμενους στον χώρο του Yachting είναι προφανής ότι η κοινωνικό-οικονομική συνεισφορά του κλάδου είναι σημαντική. Τα θετικά σημεία της συνεισφοράς αυτής είναι ότι αποτελεί πόλο έλξης εσωτερικού και εξωτερικού τουρισμού, ενδυναμώνει την κοινωνική εξωστρέφεια, προάγει την τεχνική εκπαίδευση, δημιουργεί νέα επαγγέλματα, συνδράμει στην κοινωνική και ασφαλιστική ανάταξη, βελτιώνει το κλίμα επενδύσεων, αυξάνει τα εισοδήματα, συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, κ.α.

Περιβαλλοντική διάσταση του Yachting
Η βιώσιμη ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού και ειδικότερα του Yachting δεν θα ήταν εφικτή εάν πρωτίστως δεν διασφαλιζόταν η ποιότητα και η περιβαλλοντική αναβάθμιση των χώρων που αναπτύσσεται η δραστηριότητα αυτή. Οι εν πλω, οι εν όρμω ή ακόμα και στη γιάρδα δραστηριότητες πρέπει να ολοκληρώνονται με σεβασμό στην προστασία του περιβάλλοντος. Ο νόμος Ν. 4042/2012 «Ποινική προστασία του περιβάλλοντος» είναι σαφής και προβλέπει ότι «ο ρυπαίνων πληρώνει». Τα διοικητικά πρόστιμα είναι υψηλά και οι αξιώσεις προέρχονται τόσο από την Κεντρική Διοίκηση όσο από εκείνα τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία έχουν θιγεί από το εκάστοτε περιβαλλοντικό γεγονός. Είναι υποχρέωση των πληρωμάτων να γνωρίζουν το είδος και την ποιότητα των εν πλω παραγόμενων απορριμμάτων και των υγρών λυμάτων τους, να τα συλλέγουν κατάλληλα και να τα παραδίδουν στις λιμενικές Αρχές των επισκεπτόμενων λιμένων.
Ακόμα όμως και οι ναυπηγοεπισκευαστικές μονάδες οφείλουν να συμβάλλουν στην ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος από τη λειτουργία των σκαφών με την εγκατάσταση ηλεκτρομηχανολογικών συστημάτων φιλικών προς το περιβάλλον. Τα καρνάγια με τις ιδιαίτερες διαδικασίες συντήρησης των σκαφών μπορούν να υποστηρίξουν τις φιλοδοξίες και τις επιδιώξεις του βιώσιμου Yachting συλλέγοντας, αποθηκεύοντας και διαθέτοντας τα παραγόμενα απόβλητά τους κατάλληλα και σύμφωνα με τα εκάστοτε περιβαλλοντικά πρότυπα. Εξάλλου η προστασία της ποιότητας του περιβαλλοντικός δεν διασφαλίζει μόνο τους θαλάσσιους χώρους αναψυχής αλλά και την ποιότητα των θαλάσσιων πόρων προστατεύοντας την ανθρώπινη τροφική αλυσίδα. Σε αντίθετη περίπτωση η ρύπανση και η μόλυνση των θαλασσών επιφέρει υποβάθμιση της ποιότητας ζωής με κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Η Οδηγία 2009/125/EΚ η οποία αναφέρεται στον Κύκλο Ζωής των Προϊόντων, από τη δημιουργία έως την τελική διάθεση, αλλά και τα πρότυπα ποιότητας δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις δράσεις εκείνες που διασφαλίζουν την προστασία της κοινωνίας και του περιβάλλοντος. Γεγονός είναι ότι οι τρεις προαναφερόμενοι πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης του Yachting πρέπει να αναφέρονται σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του προϊόντος το οποίο ορίζεται ως Yachting. Ο εξωτερικός σχεδιασμός των σκαφών αναψυχής, τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν, η εσωτερική διακόσμηση, ο τρόπος εκμετάλλευσης (ιδιωτική ή εμπορική χρήση), οι λειτουργικές τους ανάγκες, η συντήρηση αλλά και η τελική αποσυναρμολόγηση και διάθεση των σκαφών πρέπει να διακατέχονται από τις αρχές της βιωσιμότητας και να ευνοούν την ανακύκλωση στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
Στη χώρα μας αλλά και σε διεθνές επίπεδο η βιώσιμη ανάπτυξη του Yachting είναι στενά εξαρτώμενη από το πόσο πυκνό και ποιοτικά αναβαθμισμένο είναι το δίκτυο του Τουριστικών Λιμένων μιας περιοχής είτε πρόκειται για μαρίνες, είτε για καταφύγια, είτε για αγκυροβόλια. Το σύνολο των μελετών που έχουν εκπονηθεί για το θέμα αυτό, συγκλίνουν στη συνδρομή του δικτύου μαρίνων στη βιώσιμη ανάπτυξη του Yachting. Η σωστή λειτουργία των υφιστάμενων μονάδων ελλιμενισμού αλλά και η στοχευμένη μελλοντική τους ανάπτυξη δρουν καταλυτικά στην προσέλκυση νέων μεγαλύτερων μονάδων με άμεσες κοινωνικό-οικονομικές επιδράσεις σε μια περιοχή. Χαρακτηριστικά αναφέρεται σε μελέτη του London School of Economics ότι ο ελλιμενισμός 1000 σκαφών μεγαλύτερων των 35μ. μπορεί να δημιουργήσει έως και 23.000 νέες θέσεις εργασίας αναπτύσσοντας οικονομικά την τοπική κοινωνία. Σύμφωνα με το αρμόδιο Υπουργείο στη χώρα μας υπάρχουν περίπου 22 οργάνωνες μαρίνες, με διαφορετικό βαθμό εξυπηρετήσεων η καθεμιά και 80 τουριστικά καταφύγια προσφέροντας περίπου 8.000 και 14.500 θέσεις ελλιμενισμού αντίστοιχα. Το δίκτυο αυτό αναμένεται να ενταθεί καθώς σύμφωνα με τον χωροταξικό Σχεδιασμό ΦΕΚ 3155/2013 προτείνεται η πύκνωση του δικτύου μαρινών στα 30 ν.μ. τουλάχιστον.

Εν κατακλείδι λοιπόν, το παραγωγικό πρότυπο του βιώσιμου Yachting προδιαθέτει μια αρίστη και κοινά ωφέλιμη αλληλεπίδραση των δομικών διεπιφανειών συνεργασίας. Πρόκειται για ένα ρεαλιστικό, συνεχώς εξελισσόμενο και ανταποδοτικό παραγωγικό μοντέλο συλλογικών δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στον περιορισμό του αρνητικού αποτυπώματος του Yachting στην Κοινωνία, την Οικονομία και το Περιβάλλον. Προέρχεται δε και πρεσβεύει ότι το μέλλον της δραστηριότητας του Yachting δεν μπορεί να είναι άλλο πάρα ζοφερό, αν δεν προστατευτούν και αναχθούν οι βασικοί του πυλώνες σε τοπικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο μέσω ενός ανθρωποκεντρικού, περιβαλλοντικά ποιοτικού και ορθά δομημένου σχεδιασμού.

 


Βιβλιογραφία:

1. www.mintour.gov.gr/el/Investments/touristikoilimenes/xartestourlimenon/
2. https://ec.europa.eu/europeaid/policies/sustainable-development-goals_en
3. Υφιστάμενη κατάσταση και προοπτικές του Ναυτικού Τουρισμού – Προτάσεις πολιτικής, ΣΕΤΕ 2015
4. Οδηγία 2009/125/EΚ, για τη θέσπιση πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού όσον αφορά τα συνδεόμενα με την ενέργεια προϊόντα
5. N 2160/93 ΦΕΚ 118 Α, Ρυθμίσεις για τον Τουρισμό και άλλες διατάξεις
6. N 4070/12 ΦΕΚ 82 Α, Ρυθμίσεις Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, Μεταφορών, Δημοσίων Έργων και άλλες διατάξεις.
7. N 4276/14 ΦΕΚ 155 Α, Απλούστευση διαδικασιών λειτουργίας τουριστικών επιχειρήσεων, ειδικές μορφές τουρισμού
8. N. 4042/2012 ΦΕΚ 24 Α «Ποινική προστασία του περιβάλλοντος»
9. Απ 67659/2013 ΦΕΚ 3155 Β Ειδικό Χωροταξικό Τουρισμού και αειφόρου ανάπτυξης.

Tags:
* Ο Επαμεινώνδας Δ. Μπανός είναι Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ, με δίπλωμα ειδίκευσης στην Περιβαλλοντική Ανάπτυξη και Πιστοποίηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε χερσαίο και θαλάσσιο περιβάλλον καθώς και στη διαχείριση του Περιβαλλοντικού κινδύνου. Είναι κάτοχος διπλώματος Ιστιοπλοΐας και ενδιαφέρεται εμπράκτως για τη διάσωση των θαλασσών.
Previous Post Next Post
18 shares